Shloka 87
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतीः समाः / विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानवानेव सर्वशः
Transliteration
dvātriṃśe 'bhyudite varṣe prakrānto viṃśatīḥ samāḥ / vinighnansarvabhūtāni mānavāneva sarvaśaḥ
Translation
جب بتیسواں سال طلوع ہوا تو وہ بیس برس تک آگے بڑھتا رہا؛ اور ہر طرف انسانوں ہی کو—گویا تمام جانداروں کو—قتل کرتا چلا گیا۔
Word by Word
द्वात्रिंशेin the thirty-second
द्वात्रिंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वात्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगे सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वा + त्रिंशत्)
अभ्युदितेhaving arisen/occurred
अभ्युदिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअभि-उदित (कृदन्त; √उद्/√इ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when (it) had arisen/come’
वर्षेin the year
वर्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
प्रक्रान्तःhaving set out/undertaken
प्रक्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-क्रम् (कृदन्त; √क्रम् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having set out/entered upon’
विंशतीःtwenty
विंशतीः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण (numeral adjective)
समाःyears
समाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘years’
विनिघ्नन्killing/destroying
विनिघ्नन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-निघ्न् (कृदन्त; √हन् धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परस्मैपदी-प्रयोगः
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समासः
मानवान्humans
मानवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (only/indeed)
सर्वशःin every way/altogether
सर्वशः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in every way/entirely)