Shloka 85
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
अदृष्टः सर्वभूतानां चचाराथ वसुन्धराम् / माधवस्य तु सोंऽशेन देवस्येह विजज्ञिवान्
Transliteration
adṛṣṭaḥ sarvabhūtānāṃ cacārātha vasundharām / mādhavasya tu soṃ'śena devasyeha vijajñivān
Translation
وہ تمام مخلوقات کی نگاہ سے اوجھل رہ کر زمین پر گردش کرتا رہا؛ اور یہاں وہ دیو مادھو کے ایک اَمش سے پیدا ہوا—یہ بات جانی گئی۔
Word by Word
अदृष्टःunseen
अदृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-दृष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेधार्थ (unseen)
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समासः (सर्वाणि भूतानि)
चचारwandered/moved about
चचार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
माधवस्यof Mādhava (Viṣṇu)
माधवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमाधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अंशेनby a portion/part
अंशेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)
विजज्ञिवान्recognized/understood
विजज्ञिवान्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; रूपम्: विजज्ञिवान् (he came to know/recognized)