Shloka 61
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
चोराच्चोराश्च हर्त्तारो हर्तुर्हर्त्ता तथापरः / ज्ञानकर्मम्युपरते लोके निष्क्रियतां गते
Transliteration
corāccorāśca harttāro harturharttā tathāparaḥ / jñānakarmamyuparate loke niṣkriyatāṃ gate
Translation
چور سے بھی بڑا چور، لوٹنے والے کو لوٹنے والا، اور چھیننے والے کو بھی چھیننے والا ہوگا؛ جب دنیا میں علم و عمل موقوف ہو کر بے عملی چھا جائے گی۔
Word by Word
चोरात्from a thief
चोरात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootचोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
चोराःthieves
चोराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/ conjunction
हर्तारःrobbers, takers
हर्तारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहर्तृ (प्रातिपदिक; √हृ + तृच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हर्तुःof a robber
हर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootहर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
हर्ताa robber
हर्ता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण/adverb
अपरःanother
अपरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (अन्यः)
ज्ञानकर्मणिin knowledge and action
ज्ञानकर्मणि:
Adhikarana (अधिकरण/Domain)
TypeNoun
Rootज्ञान-कर्मन् (प्रातिपदिक; ज्ञान + कर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण; द्वन्द्वः (ज्ञानं च कर्म च)
उपरतेwhen (they) have ceased
उपरते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeAdjective
Rootउप-रम् (धातु) + उपरत (कृदन्त/क्त)
Formसप्तमी, एकवचन; पुं/नपुंसकलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त; ‘when (it) has ceased’—सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
निष्क्रियताम्inactivity
निष्क्रियताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनिष्-क्रियता (प्रातिपदिक; निष्क्रिय + ता)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक-ताप्रत्ययान्त
गतेwhen (it) has come to (a state)
गते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त/क्त)
Formसप्तमी, एकवचन; पुं/नपुंसकलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त; ‘when (it) has gone/come to’—सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)