Shloka 45
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
एकपत्न्यो न शिष्यन्ति युगान्ते मुनिसत्तम / श्वापदप्रबलत्वं च गवां चैव ह्युपक्षयः
Transliteration
ekapatnyo na śiṣyanti yugānte munisattama / śvāpadaprabalatvaṃ ca gavāṃ caiva hyupakṣayaḥ
Translation
اے بہترین منیوں! یگ کے آخر میں وفادار بیویاں باقی نہیں رہیں گی۔ درندوں کا زور بڑھ جائے گا اور گایوں کا زوال ہوگا۔
Word by Word
एकपत्न्यःwomen with one husband / faithful wives
एकपत्न्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएक-पत्नी (प्रातिपदिक; एक + पत्नी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (एकपत्नी = one-wife woman)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
शिष्यन्तिwill remain / will be left
शिष्यन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootशिष् (धातु; शेषे/अवशेषणे)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
युगान्तेat the end of the age
युगान्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootयुग-अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण
मुनिसत्तमO best of sages
मुनिसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमुनि-सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
श्वापदप्रबलत्वम्the dominance of wild beasts
श्वापदप्रबलत्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootश्वापद-प्रबलत्व (प्रातिपदिक; श्वापद + प्रबलत्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
गवाम्of cows
गवाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; सम्बन्ध (of)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
उपक्षयःdecline / diminution
उपक्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउप-क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन