Shloka 33
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
मनसा कर्मणा स्तुत्या वार्ता सिध्यति वा न वा / कलौ प्रमारकी रोगः सततं क्षुद्भयानि च
Transliteration
manasā karmaṇā stutyā vārtā sidhyati vā na vā / kalau pramārakī rogaḥ satataṃ kṣudbhayāni ca
Translation
دل، عمل اور ستوتی سے کام پورا ہو بھی سکتا ہے یا نہیں بھی؛ کلی یگ میں ہلاک کرنے والی بیماریاں اور ہر دم بھوک کے خوف رہتے ہیں۔
Word by Word
मनसाby mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
स्तुत्याby praise
स्तुत्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
वार्ताlivelihood/affair (one's business)
वार्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
सिध्यतिsucceeds/is accomplished
सिध्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Present indicative 3rd sg
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात; disjunctive particle
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात; negation particle
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात; disjunctive particle
कलौin the Kali (age)
कलौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; Locative singular
प्रमारकीdeadly/destructive
प्रमारकी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रमारकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (qualifying implied/understood noun like 'व्याधिः/रोगः' or as predicate)
रोगःdisease
रोगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
सततम्constantly
सततम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (अव्ययीभाव-रूपेण प्रयुक्तम्); adverb
क्षुत्hunger
क्षुत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद); first member in compound
भयानिfears (from hunger)
भयानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; Nominative/Accusative plural; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षुतः भयानि = hunger-fears)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात; conjunction