Shloka 3
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
विश्वतारा या च पञ्च यथावृत्तं यथाश्रुतम् / कीर्त्यमानं निबोधार्थं पूर्वेषां कीर्त्तिवर्द्धनम्
Transliteration
viśvatārā yā ca pañca yathāvṛttaṃ yathāśrutam / kīrtyamānaṃ nibodhārthaṃ pūrveṣāṃ kīrttivarddhanam
Translation
‘وشوتارا’ اور وہ پانچوں امور—جیسے واقع ہوئے اور جیسے سنے گئے—اسی طرح بیان کیے جا رہے ہیں، سمجھ کے لیے اور پیشینیوں کی شہرت بڑھانے کے لیے۔
Word by Word
विश्वताराViśvatārā (name/title)
विश्वतारा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व + तारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (विश्वस्य तारा/विश्वतारिका)
याwhich/that (she/it)
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun referring to विश्वतारा
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; here used as numeral adjective (five)
यथा-वृत्तम्as occurred
यथा-वृत्तम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + वृत्त (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formअव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषण (as it happened)
यथा-श्रुतम्as heard
यथा-श्रुतम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + श्रुत (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formअव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषण (as heard)
कीर्त्यमानम्being recited/praised
कीर्त्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (शानच्/यमान), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; being praised/recited
निबोधार्थम्for understanding
निबोधार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनिबोध + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; प्रयोजनवाचक-अव्यय (for the purpose of understanding)
पूर्वेषाम्of the former ones
पूर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural (of the ancients/forefathers)
कीर्त्तिवर्द्धनम्increase of fame
कीर्त्तिवर्द्धनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकीर्ति + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कीर्तेः वर्द्धनम्)