Shloka 91
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
त्रीणि वर्षसहस्राणि तदा जीवन्ति मानवाः / पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण तु
Transliteration
trīṇi varṣasahasrāṇi tadā jīvanti mānavāḥ / putrapautrasamākīrṇā mriyante ca krameṇa tu
Translation
اس وقت انسان تین ہزار برس جیتے ہیں؛ اور بیٹے پوتوں سے گھِرے ہوئے، بتدریج ہی وفات پاتے ہیں۔
Word by Word
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of वर्षसहस्राणि)
वर्ष-सहस्राणिthousands of years
वर्ष-सहस्राणि:
Kāla (काल)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘वर्षाणां सहस्राणि’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; काल-परिमाण (duration)
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
जीवन्तिlive
जीवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
मानवाःhumans
मानवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
पुत्र-पौत्र-समाकीर्णाःsurrounded by sons and grandsons
पुत्र-पौत्र-समाकीर्णाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + पौत्र (प्रातिपदिक) + समाकीर्ण (कृदन्त, सम्+आ√कॄ)
Formतत्पुरुष-समास (समाहार/संबन्ध: ‘पुत्रैः पौत्रैः समाकीर्णाः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of मानवाः)
म्रियन्तेdie
म्रियन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चand
च:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
क्रमेणin due order/gradually
क्रमेण:
Prakara (प्रकार)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (instrumental of manner)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ