Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa

Measures of Time and the Four Yugas

ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्त्या तथैव च / श्रुतेन तपसा चैव मुनीनभिभवन्ति वै

aiśvaryeṇāṇimādyena prabhuśaktyā tathaiva ca / śrutena tapasā caiva munīnabhibhavanti vai

ایश्वर्य—اَṇimā وغیرہ سِدھّیوں—اور प्रभو-شکتی سے، نیز شروتی کے علم اور تپسیا سے بھی، وہ یقیناً مُنیوں پر بھی غالب آ جاتے ہیں۔

aiśvaryeṇaby lordly power
aiśvaryeṇa:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
aṇimā-ādyenabeginning with aṇimā (minuteness)
aṇimā-ādyena:
Karana (करण/Means; qualifier of aiśvaryeṇa)
TypeAdjective
Rootaṇimā (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); ‘beginning with aṇimā’ (aṇimāyāḥ ādiḥ)
prabhu-śaktyāby sovereign power
prabhu-śaktyā:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक) + śakti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); ‘power of mastery’
tathāthus/likewise
tathā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (प्रकारवाचक अव्यय)
evaindeed
eva:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक निपात)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
śrutenaby learning (Vedic knowledge)
śrutena:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootśruta (कृदन्त, √śru + क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); ‘by learning/what is heard (Veda)’
tapasāby austerity
tapasā:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed
eva:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक निपात)
munīnsages
munīn:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
abhibhavantioverpower/surpass
abhibhavanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु) with prefix abhi-
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
vaiindeed
vai:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चयार्थक निपात)