Shloka 66
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
संभृताच्च तदा मन्त्रा ऋषिभिर्ब्रह्मणः सुतैः / यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः
Transliteration
saṃbhṛtācca tadā mantrā ṛṣibhirbrahmaṇaḥ sutaiḥ / yajñāḥ pravarttitāścaiva tadā hyeva tu daivataiḥ
Translation
تب برہما کے فرزند رِشیوں نے منتر جمع کیے؛ اور اسی وقت دیوتاؤں کے ذریعے یَجْنوں کی رسم بھی جاری ہوئی۔
Word by Word
संभृताःwere gathered/compiled
संभृताः:
Kriya (क्रिया/was collected)
TypeVerb
Rootसम्√भृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विधेय-विशेषण (mantrāḥ इत्यस्य)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मन्त्राःmantras
मन्त्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
ऋषिभिःby sages
ऋषिभिः:
Karana (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
सुतैःby (his) sons
सुतैः:
Karana (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
प्रवर्तिताःwere initiated; were set going
प्रवर्तिताः:
Kriya (क्रिया/were set in motion)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; causative sense (प्रवर्तयति) underlying
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
हिindeed; for
हि:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (particle: for/indeed)
एवcertainly
एव:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
तुbut
तु:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय निपात
दैवतैःby the deities
दैवतैः:
Karana (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; करण/कर्तृ (agent in passive)