Shloka 45
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
इत्यादिलक्षणं श्रौतं धर्म सप्तर्षयो ऽब्रुवन् / परंपरागतं धर्म स्मार्त्तं चाचारलक्षणम्
Transliteration
ityādilakṣaṇaṃ śrautaṃ dharma saptarṣayo 'bruvan / paraṃparāgataṃ dharma smārttaṃ cācāralakṣaṇam
Translation
اسی طرح کی علامتوں والا شروت دھرم سَپت رِشیوں نے بیان کیا؛ اور جو دھرم روایت سے چلا آیا، یعنی آچار کی علامت والا سمارْت دھرم بھی (بتایا)۔
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक निपात (quotative particle)
आदिand so on
आदि:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक-रूप (in compound); 'etc.'-अर्थे
लक्षणम्characterized by 'thus etc.'
लक्षणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन; समासः—इत्यादि लक्षणम् (अव्ययीभाव-सम्भाव्यः, परन्तु व्यवहारतः तत्पुरुषवत्)
श्रौतंVedic (śrauta)
श्रौतं:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')
धर्मम्dharma
धर्मम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त-ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता, 1st), बहुवचन; द्विगु-समास
अब्रुवन्said
अब्रुवन्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
परम्परागतम्handed down in succession
परम्परागतम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम्परा-गत (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; समासः—परम्परायां गतः (सप्तमी-तत्पुरुष)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन
स्मार्त्तम्Smārta
स्मार्त्तम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
आचारलक्षणम्characterized by conduct/practice
आचारलक्षणम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootआचार-लक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; समासः—आचारस्य लक्षणम् (षष्ठी-तत्पुरुष); विशेषणम् (qualifying 'धर्मम्')