Shloka 35
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
एवं चतुर्युगे काल ऋतैः संध्यांशकैः स्मृतः / नियुतान्येव षडिंशान्निरसानि युगानि वै
Transliteration
evaṃ caturyuge kāla ṛtaiḥ saṃdhyāṃśakaiḥ smṛtaḥ / niyutānyeva ṣaḍiṃśānnirasāni yugāni vai
Translation
یوں کِرت وغیرہ یُگوں کی سندھیا اور سندھیانش سمیت چتور یُگ کا زمانہ یاد کیا گیا ہے؛ اور یُگوں کی مقدار سولہ نیوت (نِراس) کہی گئی ہے۔
Word by Word
evaṃthus/in this way
evaṃ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
catur-yugein the four-yuga cycle
catur-yuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootcatur (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (संख्यापूर्वपद), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
kālaḥtime/duration
kālaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ṛtaiḥby the Kṛta (age)
ṛtaiḥ:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन; 'ṛta' = कृतयुग (Kṛta age) इत्यर्थे
saṃdhyā-aṃśakaiḥby the twilight portions (sandhyā parts)
saṃdhyā-aṃśakaiḥ:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootsaṃdhyā (प्रातिपदिक) + aṃśaka (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (saṃdhyāyāḥ aṃśakāḥ), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
smṛtaḥis stated/remembered
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/participial predicate)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु) + ta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'is said/remembered'
niyutāniniyutas
niyutāni:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootniyuta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
ṣaḍiṃśātfrom sixteen
ṣaḍiṃśāt:
Apādāna (अपादान/ablative)
TypeNoun
Rootṣaḍiṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन; 'from sixteen' (षोडश) इत्यर्थे
nirasāniwithout remainder/fully subtracted
nirasāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirasá (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'yugāni' इति विशेष्येण सह; 'devoid of essence/without remainder' इत्यर्थे
yugāniyugas/ages
yugāni:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)