Previous Verse
Next Verse

Shloka 92

Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)

तत्तत्कुमारः प्रोवाच पश्यन्दिव्येन चक्षुषा / गतागतज्ञः प्रेतानां प्राप्तिं श्राद्धस्य तैः सह

tattatkumāraḥ provāca paśyandivyena cakṣuṣā / gatāgatajñaḥ pretānāṃ prāptiṃ śrāddhasya taiḥ saha

اس اس کمار نے دیویہ چشم سے دیکھتے ہوئے کہا؛ وہ پریتوں کے آنے جانے سے واقف تھا اور ان کے ساتھ شرادھ کی رسیدگی کو بھی جانتا تھا۔

tat-tat-kumāraḥthat (particular) prince
tat-tat-kumāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक) + tad (प्रातिपदिक) + kumāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘that particular prince/boy’ (emphatic reduplication)
provācasaid/spoke forth
provāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
paśyanseeing
paśyan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√paś (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); कर्तरि—‘kumāraḥ’ इत्यस्य विशेषण
divyenawith divine
divyena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); ‘cakṣuṣā’ इत्यस्य विशेषण
cakṣuṣāwith (his) eye/vision
cakṣuṣā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
gata-āgata-jñaḥknower of (their) movements/comings and goings
gata-āgata-jñaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त) + āgata (कृदन्त) + jña (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘kumāraḥ’ इत्यस्य विशेषण; ‘knower of coming and going’
pretānāmof the departed spirits
pretānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootpreta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
prāptimattainment/reaching
prāptim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprāpti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śrāddhasyaof the śrāddha (offering)
śrāddhasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
taiḥwith them
taiḥ:
Saha (सह/साकं—सहकारक)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); सर्वनाम
sahatogether with
saha:
Saha (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), postposition/particle indicating accompaniment (सहार्थक)