Shloka 60
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
आमावस्यां विशत्यर्कस्सिनी वालीततः स्मृता / अनुमत्याश्चराकायाः सिनीवाल्याः कुहूंविना
Transliteration
āmāvasyāṃ viśatyarkassinī vālītataḥ smṛtā / anumatyāścarākāyāḥ sinīvālyāḥ kuhūṃvinā
Translation
اماوَسیا میں سورج داخل ہوتا ہے، اسی لیے اسے ‘سِنیوالی’ کہا گیا؛ اور ‘اَنُمَتی’ نامی عجیب ہیئت والی دیوی، کُہُو کے بغیر، سِنیوالی سے وابستہ ہو کر بھی جدا بیان کی گئی ہے۔
Word by Word
अमावास्याम्on the new-moon day
अमावास्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-Time)
TypeNoun
Rootअमावास्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
विशतिenters
विशति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अर्कःthe sun
अर्कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सिनीवालीSinīvālī (tithi)
सिनीवाली:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootसिनीवाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःtherefore/then
ततः:
Hetu (हेतु/Reason-Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
स्मृताis remembered/called
स्मृता:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुमत्याःof Anumatī
अनुमत्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअनुमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चराकायाःof Carākā
चराकायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootचराका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (पाठानुसार) विशेषण-नाम
सिनीवाल्याःof Sinīvālī
सिनीवाल्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसिनीवाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कुहूम्Kuhū
कुहूम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकुहू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
विनाwithout
विना:
Sambandha (सम्बन्ध/Exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय (prepositional indeclinable), वियोगार्थ (without)