Shloka 58
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
स तदा ह्याहुतेः कालोदर्शस्य तु वषट्क्रिया / कुहेति कोकिलेनोक्तो यः स कालः समाप्यते
Transliteration
sa tadā hyāhuteḥ kālodarśasya tu vaṣaṭkriyā / kuheti kokilenokto yaḥ sa kālaḥ samāpyate
Translation
اس وقت آہوتی کے زمانے میں درش یَجْن میں ‘وشٹ’ کی کریا ہوتی ہے؛ کوئل کے ‘کُہے’ کہنے سے جس کال کی نشاندہی ہوتی ہے، وہی کال تمام ہوتا ہے۔
Word by Word
सःhe/that (time)
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
आहुतेःof the oblation
आहुतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
कालोदर्-शस्यof Kālodarśa
कालोदर्-शस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकालोदर्-श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; (पाठानुसार) नामविशेष
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
वषट्-क्रियाthe vaṣaṭ-utterance/rite
वषट्-क्रिया:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootवषट् + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (vaṣaṭ-śabdasya kriyā)
कुहा(called) Kuhā
कुहा:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootकुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; इति-शब्देन नामनिर्देश
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
कोकिलेनby the cuckoo
कोकिलेन:
Karana (करण/Instrument-Agent)
TypeNoun
Rootकोकिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
उक्तःsaid/called
उक्तः:
Karta (कर्ता/Predicate of yaḥ)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यःwhich/that (who)
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
सःthat
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्-प्रत्यय (correlative pronoun)
कालःtime/period
कालः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समाप्यतेis completed/comes to an end
समाप्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम्-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (is completed)