Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

एतत्सूक्ष्ममचिन्त्यं च पश्यन्ति ज्ञ३नचक्षुषः / तस्मै देवाधिदेवाय नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेव नमस्ते ऽस्तु महेश्वर नमो ऽस्तु ते

etatsūkṣmamacintyaṃ ca paśyanti jña3nacakṣuṣaḥ / tasmai devādhidevāya namaskāraṃ prakurmahe / mahādeva namaste 'stu maheśvara namo 'stu te

یہ نہایت لطیف اور ناقابلِ تصور حقیقت اہلِ بصیرتِ معرفت دیکھتے ہیں۔ ہم اس دیوادھیدیو کو سجدۂ تعظیم پیش کرتے ہیں۔ اے مہادیو! آپ کو نمسکار ہو؛ اے مہیشور! آپ کو پرنام ہو۔

etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd; प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sūkṣmamsubtle
sūkṣmam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd; प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); agreeing with etat
acintyaminconceivable
acintyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-cintya (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd; प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); agreeing with etat
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय-अव्यय)
paśyantithey see
paśyanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्) (धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
jñāna-cakṣuṣaḥthose with the eye of knowledge
jñāna-cakṣuṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक) + cakṣus (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st; प्रथमा), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: jñānena cakṣuḥ yasya/yeṣām (instrumental-determinative sense)
tasmaito him
tasmai:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Dative (4th; चतुर्थी), Singular (एकवचन)
deva-adhi-devāyato the god over gods
deva-adhi-devāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + adhi (उपसर्ग/अव्यय) + deva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Dative (4th; चतुर्थी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: devānām adhi devaḥ (over-god)
namaskāramsalutation
namaskāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnamaskāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd; द्वितीया), Singular (एकवचन)
prakurmahewe offer / we perform
prakurmahe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √kṛ (कृ) (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 1st person (उत्तमपुरुष), Plural (बहुवचन)
mahādevaO Mahādeva
mahādeva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th; सम्बोधन), Singular (एकवचन)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootnamaḥ (अव्यय/निपात)
FormParticle/indeclinable used in salutation (नमः-निपात)
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDative (4th; चतुर्थी), Singular (एकवचन)
astumay it be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्) (धातु)
FormImperative/benedictive sense (लोट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
maheśvaraO Maheśvara
maheśvara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th; सम्बोधन), Singular (एकवचन)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootnamaḥ (अव्यय/निपात)
FormParticle/indeclinable used in salutation (नमः-निपात)
astumay it be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्) (धातु)
FormImperative/benedictive sense (लोट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDative (4th; चतुर्थी), Singular (एकवचन)