Shloka 92
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंतापनो ऽसुरः / सोमर्क्षग्रहसूर्येषु कीर्त्तिता ह्यभिमानिनः
Transliteration
svarbhānuḥ siṃhikāputro bhūtasaṃtāpano 'suraḥ / somarkṣagrahasūryeṣu kīrttitā hyabhimāninaḥ
Translation
سِنہِکا کا بیٹا سَوربھانو وہ اسُر ہے جو مخلوقات کو عذاب دیتا ہے؛ چاند، نَکشتر، سیّاروں اور سورج کے بارے میں اسے متکبر کہا گیا ہے۔
Word by Word
स्वर्भानुःSvarbhānu (name of an asura)
स्वर्भानुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्वर्भानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सिंहिकापुत्रःson of Siṃhikā
सिंहिकापुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसिंहिका + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘सिंहिकायाः पुत्रः’
भूतसंतापनःafflicter of beings
भूतसंतापनः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootभूत + संतापन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे: ‘भूतानां संतापनः’ (afflicter of beings)
असुरःasura, demon
असुरः:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सोमर्क्षग्रहसूर्येषुamong the moon, stars, planets, and the sun
सोमर्क्षग्रहसूर्येषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootसोम + ऋक्ष + ग्रह + सूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्वार्थे ‘सोम-ऋक्ष-ग्रह-सूर्य’ (moon, stars/constellations, planets, sun)
कीर्त्तिताःare described/mentioned
कीर्त्तिताः:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeAdjective
Rootकीर्तित (कृदन्त; √कीर्त्/कीर्तय् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुंलिङ्गे ‘कीर्तिताः’ (praised/mentioned)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अर्थे ‘indeed/for’
अभिमानिनःthe proud ones
अभिमानिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन