Shloka 87
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
अतीतैस्तु सहातीता भाव्या भाव्यैः सुरैः सह / वर्त्तन्ते वर्त्तमानैश्च स्थानिभिस्तैः सुरैः सह / अस्मिन्मन्वन्तरे चैव ग्रहा वैतानिकाः स्मृताः
Transliteration
atītaistu sahātītā bhāvyā bhāvyaiḥ suraiḥ saha / varttante varttamānaiśca sthānibhistaiḥ suraiḥ saha / asminmanvantare caiva grahā vaitānikāḥ smṛtāḥ
Translation
جو دیوتا ماضی کے ساتھ ماضی ہو چکے، جو مستقبل کے ساتھ مستقبل میں ہوں گے، اور جو حال کے ساتھ حال میں قائم ہیں—وہ ثابت و قائم سُر کہلاتے ہیں۔ اس منونتر میں گرہ ‘ویتانیك’ کہے گئے ہیں۔
Word by Word
atītaiḥwith the past (ones)
atītaiḥ:
Sahakāraka (सहकारी/सह)
TypeAdjective
Rootatīta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √i-गम् + अतीत)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
sahawith
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition-like indeclinable: with)
atītāḥthe past (ones)
atītāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootatīta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेष्य-ग्रहाः (understood)
bhāvyāḥthe future (ones)
bhāvyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhāvya (कृदन्त/प्रातिपदिक; √bhū + यत्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘future’ अर्थे विशेषण
bhāvyaiḥwith the future (ones)
bhāvyaiḥ:
Sahakāraka (सहकारी)
TypeAdjective
Rootbhāvya (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण
suraiḥwith the gods
suraiḥ:
Sahakāraka (सहकारी)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
sahawith
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-अव्यय (with)
varttantethey exist/continue
varttante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛt (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
varttamānaiḥwith the present (ones)
varttamānaiḥ:
Sahakāraka (सहकारी)
TypeAdjective
Rootvarttamāna (कृदन्त/प्रातिपदिक; √vṛt + शतृ)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘present’ अर्थे विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
sthānibhiḥwith the station-holders
sthānibhiḥ:
Sahakāraka (सहकारी)
TypeNoun
Rootsthānin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘स्थानी’ = holder of a station/office
taiḥwith those
taiḥ:
Sahakāraka (सहकारी)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण
suraiḥwith the gods
suraiḥ:
Sahakāraka (सहकारी)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd), बहुवचन
sahawith
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-अव्यय (with)
asminin this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
manvantarein the Manvantara
manvantare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmanvantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic: indeed/only)
grahāḥthe ग्रह-s (planets/seizers)
grahāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), बहुवचन
vaitānikāḥpertaining to Vaitāna rites
vaitānikāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaitānika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
smṛtāḥare said/are regarded
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया; passive predication)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √smṛ + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘are said/considered’