Previous Verse
Next Verse

Shloka 85

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

कल्पादौ संप्रवृत्तानि निर्मितानि स्वयंभुवा / स्थानान्येतानि तिष्ठन्ति यावदात्रूतसंप्लवम्

kalpādau saṃpravṛttāni nirmitāni svayaṃbhuvā / sthānānyetāni tiṣṭhanti yāvadātrūtasaṃplavam

کَلپ کے آغاز میں یہ نظام جاری ہوا اور سْوَیَمبھُو (برہما) نے اسے بنایا۔ یہ مقامات اُس وقت تک قائم رہتے ہیں جب تک پرلے کا عظیم سیلاب نہ آ جائے۔

kalpa-ādauat the beginning of the kalpa
kalpa-ādau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (सप्तमी-तत्पुरुष) compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
saṃpravṛttāniset in motion/begun
saṃpravṛttāni:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-√vṛt (धातु)
FormPast passive participle (क्त/कृत्), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
nirmitānicreated/constructed
nirmitāni:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootnir-√mā (धातु)
FormPast passive participle (क्त/कृत्), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
svayaṃbhuvāby Svayaṃbhū (Brahmā)
svayaṃbhuvā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsvayaṃbhū (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
sthānānistations/places
sthānāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
etānithese
etāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tiṣṭhantistand/remain
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
yāvatuntil
yāvat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
FormAdverb/conjunction of limit (अवधिबोधक अव्यय)
ātrūta-saṃplavamthe Ātrūta dissolution/deluge
ātrūta-saṃplavam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātrūta (प्रातिपदिक) + saṃplava (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa compound; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)