Shloka 43
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
औषधीषु बलं धत्ते स्वधया च पिदृष्वपि / सूर्यो ऽमरेष्वप्यमृतं त्रयं त्रिषु न यच्छति
Transliteration
auṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhayā ca pidṛṣvapi / sūryo 'mareṣvapyamṛtaṃ trayaṃ triṣu na yacchati
Translation
سورج جڑی بوٹیوں میں قوت رکھتا ہے اور پِتروں کو سْوَدھا کے ذریعے سیراب کرتا ہے۔ دیوتاؤں میں بھی امرت کا سبب وہی ہے؛ مگر وہ ان تینوں میں ‘تریہ’ کو تینوں کو نہیں دیتا۔
Word by Word
औषधीषुin herbs/medicinal plants
औषधीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऔषधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
बलम्strength
बलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
धत्तेplaces/puts (bestows)
धत्ते:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
स्वधयाby/with svadhā (ancestral offering)
स्वधया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; Instrumental (करण)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पितृषुamong the Pitṛs (ancestors)
पितृषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अमरेषुamong the immortals (gods)
अमरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
अमृतम्nectar/ambrosia
अमृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
त्रयम्threefold/three
त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective) qualifying implied वस्तु/अमृतम् (as a set of three)
त्रिषुin the three (places/groups)
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Form(संख्याशब्द) सप्तमी (7th), बहुवचन; Locative (अधिकरण)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
यच्छतिgives/bestows
यच्छति:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद