Shloka 36
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
विवस्वाञ्छ्रावणे मासि प्रोष्ठे मासे भागः स्मृतः / पर्जन्यो ऽश्वयुजे मासि त्वष्टा च कार्तिके रविः
Transliteration
vivasvāñchrāvaṇe māsi proṣṭhe māse bhāgaḥ smṛtaḥ / parjanyo 'śvayuje māsi tvaṣṭā ca kārtike raviḥ
Translation
شراون کے مہینے میں وِوَسوان؛ پروشٹھپد میں بھگ یاد کیا گیا ہے؛ آشوَیُج میں پرجنیہ؛ اور کارتک میں تْوَشٹا اور رَوی (روپ) ہوتے ہیں۔
Word by Word
विवस्वान्Vivasvān
विवस्वान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम
श्रावणेin (the month of) Śrāvaṇa
श्रावणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootश्रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
मासिin the month
मासि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
प्रोष्ठेin Proṣṭha (month)
प्रोष्ठे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootप्रोष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण (मास-नाम; भाद्रपद/प्रोष्ठपद)
मासेin the month
मासे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
भागःBhāga
भागः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
स्मृतःis said/remembered (as)
स्मृतः:
क्रिया-विशेषण (Predicate/vidheya)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय-विशेषण (predicative)
पर्जन्यःParjanya
पर्जन्यः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
अश्वयुजेin (the month of) Aśvayuja
अश्वयुजे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootअश्वयुज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण (मास-नाम)
मासिin the month
मासि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
त्वष्टाTvaṣṭā
त्वष्टा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कार्तिकेin (the month of) Kārtika
कार्तिके:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootकार्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
रविःRavi (Sun)
रविः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम