Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

वसंते चैव ग्रीष्मे च शतैः स तपति त्रिभिः / वर्षास्वथो शरदि वै चतुर्भिश्च प्रवर्षति

vasaṃte caiva grīṣme ca śataiḥ sa tapati tribhiḥ / varṣāsvatho śaradi vai caturbhiśca pravarṣati

بہار اور گرمی میں وہ تین سو کرنوں سے تپاتا ہے؛ اور برسات اور خزاں میں چار سو کرنوں سے بارش برساتا ہے۔

वसन्तेin spring
वसन्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootवसन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण (time-locative)
and
:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
and
:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शतैःwith hundreds (of rays)
शतैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/प्रमाण-भाव (means/measure)
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तपतिhe heats/burns
तपति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
त्रिभिःwith three (hundreds)
त्रिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (गणनापद), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/प्रमाण-भाव
वर्षासुin the rainy season(s)
वर्षासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootवर्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन; कालाधिकरण
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Sambandha/discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
indeed/also
:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formपादपूरण/निपात (particle; often emphatic)
शरदिin autumn
शरदि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
चतुर्भिःwith four (hundreds)
चतुर्भिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (गणनापद), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/प्रमाण-भाव
and
:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रवर्षतिhe rains down
प्रवर्षति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: प्र-