Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

एतत्सर्वं समाचक्ष्व ज्योतिषां चैव निर्णयम् / वायुरुवाच श्रुत्वा तु वचनं तेषां तदा सूतः समाहितः

etatsarvaṃ samācakṣva jyotiṣāṃ caiva nirṇayam / vāyuruvāca śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ tadā sūtaḥ samāhitaḥ

یہ سب بیان کیجیے اور جوتیوں کا فیصلہ بھی بتائیے۔ وायु نے کہا—ان کی بات سن کر اس وقت سوتا یکسو ہو گیا۔

etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sarvamall
sarvam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
samācakṣvatell/explain
samācakṣva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-√cakṣ (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
jyotiṣāmof the luminaries
jyotiṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjyotis (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चयार्थक अव्यय)
nirṇayamdecision, determination
nirṇayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnirṇaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeIndeclinable
Root√śru (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्यय), prior action
tubut/then
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (विरोध/अन्वयबोधक अव्यय)
vacanamspeech, words
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
tadāthen
tadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक अव्यय)
sūtaḥthe Sūta (charioteer/bard)
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
samāhitaḥcomposed, attentive
samāhitaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√dhā (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle used adjectivally (क्त-कृदन्त विशेषण), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)