Shloka 9
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
वातानीकमयैर्बन्धैर्ध्रुवे बद्धानि तानि वै / तेषां योगश्च भेदश्च कालश्चारस्तथैव च
Transliteration
vātānīkamayairbandhairdhruve baddhāni tāni vai / teṣāṃ yogaśca bhedaśca kālaścārastathaiva ca
Translation
وہ سب ہوا کے جُھرمٹ سے بنے بندھنوں کے ذریعے دھرو میں بندھے ہوئے ہیں۔ ان کا اتصال، ان کا افتراق، زمانہ اور حرکت—سب اسی طرح مقرر ہے۔
Word by Word
वातानीकमयैःmade of wind-forces (wind-army)
वातानीकमयैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootवात+अनीक+मय (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; विशेषण—‘बन्धैः’ इत्यस्य
बन्धैःby bonds, with fetters
बन्धैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन
ध्रुवेin/on Dhruva (the Pole-star)
ध्रुवे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचन
बद्धानिbound, fastened
बद्धानि:
Karma (कर्म/Object; in passive construction)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु) + त (क्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘तानि’ इत्यस्य विशेषण
तानिthose (things)
तानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध) बहुवचन
योगःconnection, conjunction
योगः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भेदःseparation, division
भेदः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
कालःtime
कालः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आरःspoke (of a wheel); rotation/motion
आरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (अर्थः—चक्रस्य आरः/स्पोक; अथवा ‘गमन/परिभ्रमण’ इत्यर्थे)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)