Shloka 7
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
स वै भ्रामयते नित्यं चन्द्रादित्यौ ग्रहैः सह / भ्रमन्तमनुगच्छन्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्
Transliteration
sa vai bhrāmayate nityaṃ candrādityau grahaiḥ saha / bhramantamanugacchanti nakṣatrāṇi ca cakravat
Translation
وہی دھرو ہمیشہ چاند اور سورج کو سیّاروں سمیت گردش میں رکھتا ہے؛ اور ستارے چکر کی طرح گھومتے ہوئے اس کے پیچھے چلتے ہیں۔
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात; निश्चयार्थ/प्रसिद्ध्यर्थ (indeed)
भ्रामयतेcauses to revolve
भ्रामयते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभ्रामय् (धातु; णिच् causative of √भ्रम्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative)
चन्द्र-आदित्यौthe Moon and the Sun
चन्द्र-आदित्यौ:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (चन्द्रश्च आदित्यश्च)
ग्रहैःwith the planets
ग्रहैः:
सहकारक/साधन (Instrument/Association)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
सम्बन्ध (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (with)
भ्रमन्तम्(him) revolving
भ्रमन्तम्:
कर्म (Karma/Object: whom they follow)
TypeAdjective
Root√भ्रम् (धातु) + शतृ (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनुगच्छन्तिfollow
अनुगच्छन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + अनु- (उपसर्ग)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
नक्षत्राणिthe stars/asterisms
नक्षत्राणि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
चक्रवत्like a wheel
चक्रवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootचक्रवत् (प्रातिपदिक; चक्र + वत्)
Formउपमानार्थक-अव्यय (comparative adverb: like a wheel)