Shloka 97
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि सः / दिवानक्तं च सूर्यस्य मन्दा शीघ्रा च वै गातिः
Transliteration
ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramate maṇḍalāni saḥ / divānaktaṃ ca sūryasya mandā śīghrā ca vai gātiḥ
Translation
وہ دونوں کاشٹھوں کے درمیان منڈلوں کو گھماتا ہے۔ سورج کی رفتار دن اور رات میں کبھی سست اور کبھی تیز ہوتی ہے۔
Word by Word
उभयोःof both
उभयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, द्विवचन (genitive dual)
काष्ठयोःof the two wooden pieces
काष्ठयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन; अत्र षष्ठीसम्बन्धः
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative)
भ्रमतेrevolves
भ्रमते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मण्डलानिorbs/circles
मण्डलानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सःhe (Dhruva)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिवाby day
दिवा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb: by day)
नक्तम्night (at night)
नक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'दिवा ... नक्तम्' इति द्वन्द्वार्थे (day and night)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मन्दाslow
मन्दा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'गतिः' इति विशेषण
शीघ्राfast
शीघ्रा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'गतिः' इति विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
गतिःmovement/speed
गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन