Shloka 160
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
तत्रासते प्रजावन्तो मुनयो ये ऽग्निहोत्रिणः / लोकस्य संतानकराः पितृयानपथे स्थिताः
Transliteration
tatrāsate prajāvanto munayo ye 'gnihotriṇaḥ / lokasya saṃtānakarāḥ pitṛyānapathe sthitāḥ
Translation
وہاں اگنی ہوترا کرنے والے، اولاد والے مُنی پِتْری یان کے راستے پر قائم رہتے ہیں؛ وہی لوک کی نسل بڑھانے والے ہیں۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)
आसतेthey sit/abide
आसते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
प्रजावन्तःhaving offspring
प्रजावन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying)
मुनयःsages
मुनयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
येwho
ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
अग्निहोत्रिणःperformers of the Agnihotra
अग्निहोत्रिणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअग्निहोत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपाधिवाचक (agent noun)
लोकस्यof the world
लोकस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संतानकराःprogeny-producers; continuers (of lineage)
संतानकराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसंतान-कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संतानस्य कराः = makers of progeny/continuation)
पितृयानपथेon the path of the Pitṛyāna
पितृयानपथे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपितृयान-पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां यानम् = pitṛyāna; तस्य पथः = path)
स्थिताःstanding/abiding
स्थिताः:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगसामर्थ्य, विशेषणवत्