Shloka 14
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
मेरोर्मध्यात्प्रतिदिशं कोटिरेका तु सा स्मृता / तथा शातसहस्राणामेकोन नवतिः पुनः
Transliteration
merormadhyātpratidiśaṃ koṭirekā tu sā smṛtā / tathā śātasahasrāṇāmekona navatiḥ punaḥ
Translation
مِیرو کے وسط سے ہر سمت کی طرف ایک ایک کوٹی (مقدار) یاد کی گئی ہے؛ اور پھر صد ہزاروں میں نوّے سے ایک کم (یعنی 89) بھی بیان ہوا ہے۔
Word by Word
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
मध्यात्from the middle
मध्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
प्रतिदिशम्in each direction
प्रतिदिशम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-दिश् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘each direction’
कोटिःa crore (ten million)
कोटिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एकाone
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
साthat (extent)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्मृताis said/remembered
स्मृता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used predicatively), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)
शातसहस्राणाम्of hundred-thousands
शातसहस्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशत-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound) ‘one hundred thousands’
एकोनone less (than)
एकोन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक-ऊन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: एकेन ऊनः (‘one less’)
नवतिःninety
नवतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनवति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक
पुनःagain/further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: repetition/again)