Shloka 136
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
अह्नां तु त्र्यधिकाशीतिः शतं चाप्यधिकं भवेत् / मानं तच्चित्रभानोस्तु विज्ञेयमयनस्य ह
Transliteration
ahnāṃ tu tryadhikāśītiḥ śataṃ cāpyadhikaṃ bhavet / mānaṃ taccitrabhānostu vijñeyamayanasya ha
Translation
دنوں کی تعداد تریاسی سے بڑھ کر سو سے بھی زیادہ ہو جاتی ہے؛ یہی چِتر بھانو (سورج) کے اَیَن کا پیمانہ جاننا چاہیے۔
Word by Word
अह्नाम्of days
अह्नाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
त्रि-अधिका-अशीतिःeighty-three
त्रि-अधिका-अशीतिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक) + अशीति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); numeral phrase ‘eighty plus three’ (=83)
शतम्a hundred
शतम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
FormParticle (निपात)
अधिकम्additional/over
अधिकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifies शतम्
भवेत्would be/should be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), Parasmaipada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
मानम्measure
मानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); here as subject/complement ‘measure’
तत्that
तत्:
Anuvāda/Deictic (अनुवाद)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); refers to the measure
चित्रभानोःof the Sun (bright-rayed)
चित्रभानोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootचित्रभानु (प्रातिपदिक; चित्र+भानु)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
विज्ञेयम्to be known/should be understood
विज्ञेयम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeVerb
Rootवि√ज्ञा (धातु)
FormGerundive/necessitative participle (तव्यत्-कृत्य), Neuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
अयनस्यof the ayana (half-year course)
अयनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic/metrical