Shloka 102
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
भुञ्जन्नसापहोरा त्रमेवं गतिविशेषणम् / दक्षिणे नागवीथ्यास्तु लोकालोकस्य चोत्तरे
Transliteration
bhuñjannasāpahorā tramevaṃ gativiśeṣaṇam / dakṣiṇe nāgavīthyāstu lokālokasya cottare
Translation
اساپہورا کے क्रम کے مطابق بھوگ کرتے ہوئے یہ حرکت کی خصوصیت ہے—ناگ وِیتهی کے جنوب میں اور لوکالوک کے شمال میں۔
Word by Word
भुञ्जन्enjoying/experiencing
भुञ्जन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असापहोरात्रम्(a) day-and-night period (reading uncertain)
असापहोरात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअसाप (प्रातिपदिक, uncertain) + अहोरात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पाठदोष/दुर्लभ-रूप: 'असापहोरात्रम्' सम्भवतः 'असापि अहोरात्रम्' वा 'असाध्यहोरात्रम्' इत्यादि; here treated as a single neuter object
त्रम्(unresolved)
त्रम्:
Unknown/Fragment
TypeIndeclinable
Rootत्रम् (अव्यय/प्रत्ययान्त-रूप, uncertain)
Formपाठदोषसम्भावना; IAST 'horā tramevaṃ' suggests broken sandhi; 'त्रम्' taken as अव्ययवत् अवशिष्टांश (unresolved fragment)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
गति-विशेषणम्a specification/description of movement
गति-विशेषणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक) + विशेषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गतेः विशेषणम्)
दक्षिणेin the south
दक्षिणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (or पुं), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; देशवाचक
नाग-वीथ्याःof the Nāga-path/track
नाग-वीथ्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + वीथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नागानां वीथि)
तुbut/indeed
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
लोक-अलोकस्यof Lokāloka
लोक-अलोकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (लोकश्च अलोकश्च)
चand
च:
Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
उत्तरेin the north
उत्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (or पुं), सप्तमी, एकवचन; देशवाचक