Shloka 24
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
नहुषस्य महात्मानं पितरं यं प्रचक्षते / स तेष्ववभृथेष्वेव धर्म्मशीलो महीपतिः
Transliteration
nahuṣasya mahātmānaṃ pitaraṃ yaṃ pracakṣate / sa teṣvavabhṛtheṣveva dharmmaśīlo mahīpatiḥ
Translation
جسے نہوش کا مہاتما باپ کہا جاتا ہے، وہ دین دار مہاپتی انہی اَوَبھرتھ اسنانوں میں موجود رہا۔
Word by Word
नहुषस्यof Nahusha
नहुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनहुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
महात्मानम्great-souled
महात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यम्whom
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रचक्षतेthey call/declare
प्रचक्षते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + चक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषुamong/in those
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अवभृथेषुin the avabhṛtha rites (concluding baths)
अवभृथेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअवभृथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
धर्म्मशीलःvirtuous/righteous in conduct
धर्म्मशीलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म + शील (प्रातिपदिक; components)
Formतत्पुरुष-समास (धर्मे शीलः/धर्मशील), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
महीपतिःlord of the earth (king)
महीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिक; components)
Formतत्पुरुष-समास (महीपतेः = पृथिव्याः पतिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन