Shloka 11
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
कल्माषपादो नृपतिर्यत्र शक्रश्च शक्तिना / यत्र वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः
Transliteration
kalmāṣapādo nṛpatiryatra śakraśca śaktinā / yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravasiṣṭhayoḥ
Translation
جہاں کلمाषپاد نامی بادشاہ تھا اور شکتی کے سبب شکر (اِندر) بھی وہاں آیا؛ اور جہاں وشوامتر اور وسِشٹھ کے درمیان دشمنی پیدا ہوئی۔
Word by Word
कल्माषपादःKalmāṣapāda (name of a king)
कल्माषपादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकल्माषपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम; बहुव्रीहि (कल्माषौ पादौ यस्य)
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक: नृ + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अप्पोजिशन (to ‘कल्माषपादः’)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/देशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
शक्तिनाby power/with power
शक्तिना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/देशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta (कर्ता; as subject of ‘समभवत्’)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
समभवत्arose/came to be
समभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विश्वामित्रवसिष्ठयोःbetween Viśvāmitra and Vasiṣṭha
विश्वामित्रवसिष्ठयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र-वसिष्ठ (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (Viśvāmitra and Vasiṣṭha)