Shloka 94
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
क्रैञ्चद्वीपेन विख्यातं तस्य केतुर्महाद्रुमः / शाको नाम महोत्सेधस्तस्य पूज्या महानुगाः
Transliteration
kraiñcadvīpena vikhyātaṃ tasya keturmahādrumaḥ / śāko nāma mahotsedhastasya pūjyā mahānugāḥ
Translation
یہ ‘کرَیْنچ دْویپ’ کے نام سے مشہور ہے؛ اس کا کیتو (علمی نشان) ‘مہادرُم’ ہے۔ ‘شاک’ نام کا اس کا بلند خطہ ہے؛ اور اس کے مہانُگ (خدمت گار) قابلِ پرستش ہیں۔
Word by Word
क्रैञ्च-द्वीपेनby/with the Krauñca island (as name)
क्रैञ्च-द्वीपेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; ‘क्रैञ्चः द्वीपः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
विख्यातम्is renowned/known
विख्यातम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘is renowned/called’
तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
केतुःKetu (name; banner/standard)
केतुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
महाद्रुमःMahādruma (great tree)
महाद्रुमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘महान् द्रुमः’ इति कर्मधारय
शाकःŚāka (name)
शाकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशार्थक (particle: ‘named/called’)
महोत्सेधःgreat height/elevation
महोत्सेधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + उत्सेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘महान् उत्सेधः’ (great height/elevation)
तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पूज्याःworthy of worship
पूज्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to be worshipped)
महानुगाःgreat attendants/followers
महानुगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘महान् अनुगः’/‘महानुगः’ = great followers/attendants