Shloka 66
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
घृतोदकसमुद्रो वै क्रैञ्च द्वीपेन संयुतः / तस्मिन्द्वीपे नगश्रेष्ठः क्रैञ्चस्तु प्रथमो गिरिः
Transliteration
ghṛtodakasamudro vai kraiñca dvīpena saṃyutaḥ / tasmindvīpe nagaśreṣṭhaḥ kraiñcastu prathamo giriḥ
Translation
کرَیَنج دْویپ گھی کے پانی کے سمندر سے گھرا ہوا ہے۔ اس دْویپ میں پہاڑوں میں سب سے برتر ‘کرَیَنج’ پہلا گِری ہے۔
Word by Word
घृत-उदक-समुद्रःthe ocean of ghee-water
घृत-उदक-समुद्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + समुद्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग (Masculine); तत्पुरुष-समासः (घृतोदकस्य समुद्रः = sea of ghee-water)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
क्रैञ्चKrañca (name)
क्रैञ्च:
Sambandha (सम्बन्ध/Apposition)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक-रूपेण (indeclinable-like proper name in apposition); सम्बोधन/प्रथमा-सम्बन्धः (contextual)
द्वीपेनwith/by the island
द्वीपेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग (Masculine)
संयुतःis connected
संयुतः:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootसम् + युज् (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); प्रथमा, एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine) — ‘joined/connected’
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (locative ‘in that’)
द्वीपेon the island
द्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular); पुल्लिङ्ग (Masculine)
नग-श्रेष्ठःthe best of mountains
नग-श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुल्लिङ्ग; तत्पुरुषः (नगानां श्रेष्ठः)
क्रैञ्चःKrañca (mountain)
क्रैञ्चः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रैञ्च (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Visheshana (विशेषण/Adjective)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine)
गिरिःmountain
गिरिः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate noun)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; पुल्लिङ्ग (Masculine)