Shloka 31
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
स चापीक्षुरसोदेन प्रक्षद्वीपः समावृतः / प्लक्षद्वीपसमेनैव वैपुल्यद्विस्तरेण तु
Transliteration
sa cāpīkṣurasodena prakṣadvīpaḥ samāvṛtaḥ / plakṣadvīpasamenaiva vaipulyadvistareṇa tu
Translation
وہ پرکش دیپ بھی چاروں طرف گنے کے رس جیسے پانی سے گھرا ہوا ہے۔ پھیلاؤ میں وہ پلکش دیپ کے برابر ہی وسیع ہے۔
Word by Word
सःit/that (island)
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also/even)
इक्षुरसोदेनwith sugarcane-juice water
इक्षुरसोदेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootइक्षु (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक) + उद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समासः (इक्षोः रसः = sugarcane-juice; तेन उदेन = with water)
प्रक्षद्वीपःthe Prakṣa-dvīpa (island)
प्रक्षद्वीपः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्रक्ष (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (नामधेयद्वीप)
समावृतःsurrounded/encircled
समावृतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootसम् + आवृत (कृदन्त; √वृ/वृत् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः
प्लक्षद्वीपसमेनequal to Plakṣadvīpa
प्लक्षद्वीपसमेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootप्लक्षद्वीप (समास-प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (प्लक्षद्वीपेन समः = equal to Plakṣadvīpa)
एवindeed/just
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
वैपुल्यद्विस्तरेणby (its) breadth/extent
वैपुल्यद्विस्तरेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवैपुल्य (प्रातिपदिक) + विस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (वैपुल्यस्य विस्तरः = extent in breadth)
तुbut/indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/पक्षान्तरे (adversative particle)