Shloka 121

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

Devanagari script

सत्यानृतं न तत्रास्ति धर्माधर्मौं तथैव च / वर्णाश्रमौ वा वार्ता वा पाशुपाल्यं वणिक्पथः

Transliteration

satyānṛtaṃ na tatrāsti dharmādharmauṃ tathaiva ca / varṇāśramau vā vārtā vā pāśupālyaṃ vaṇikpathaḥ

Translation

وہاں نہ سچ اور جھوٹ کا بھید ہے، نہ دھرم اور ادھرم۔ نہ ورن‑آشرم کی بندش ہے، نہ کھیتی باڑی؛ نہ مویشی پالنا ہے، نہ تجارت کی راہ۔

Word by Word

• satya-anṛtam: truth and falsehood
• satya-anṛtam: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: satya (प्रातिपदिक) + anṛta (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (itaretara-dvandva)

• na: not
• na: Sambandha (सम्बन्ध/negation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• tatra: there
• tatra: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• asti: exists; is
• asti: Kriya (क्रिया/predicate)
• Type: Verb
• Root: as (अस् धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• dharma-adharmau: dharma and adharma
• dharma-adharmau: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: dharma (प्रातिपदिक) + adharma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (itaretara-dvandva)

• tathā: likewise
• tathā: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• eva: indeed; just
• eva: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• ca: and
• ca: Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• varṇa-āśramau: (social) classes and (life) stages
• varṇa-āśramau: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: varṇa (प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; द्वन्द्व-समास

• vā: or
• vā: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: vā (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle ‘or’)

• vārtā: livelihood; agriculture/commerce
• vārtā: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: vārtā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• vā: or
• vā: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: vā (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• pāśupālyam: cattle-rearing; pastoralism
• pāśupālyam: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: pāśupālya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• vaṇik-pathaḥ: trade-route; merchants’ way
• vaṇik-pathaḥ: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: vaṇij (प्रातिपदिक) + patha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (merchant’s path/way)