Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

संभृतं चाहृतं चैव मातुरर्थे गरुत्मता / षष्टस्तु सुमना नाम सप्तमर्षभ उच्यते

saṃbhṛtaṃ cāhṛtaṃ caiva māturarthe garutmatā / ṣaṣṭastu sumanā nāma saptamarṣabha ucyate

ماں کے فائدے کے لیے گَرُڑ نے (امرت) جمع بھی کیا اور لا بھی آیا۔ چھٹا ‘سُمنَا’ نام سے اور ساتواں ‘رِشبھ’ کہلاتا ہے۔

saṃbhṛtamcollected
saṃbhṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootsaṃ-bhṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormKṛdanta PPP (क्त), Napuṃsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; ‘collected/assembled’
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction
āhṛtambrought
āhṛtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootā-hṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormKṛdanta PPP (क्त), Napuṃsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; ‘brought’
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction
evaindeed
eva:
Sambandha-bodhaka (emphasis/सम्बन्ध-प्रबोधक)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (निपात)
mātuḥof (his) mother
mātuḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine/स्त्रीलिङ्ग), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/षष्ठी), Ekavacana (Singular/एकवचन)
arthefor the sake (of)
arthe:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/सप्तमी), Ekavacana; idiom ‘for the sake of’ (अर्थे)
garutmatāby Garuḍa
garutmatā:
Karaṇa (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootgarutmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/तृतीया), Ekavacana; ‘by Garuḍa’
ṣaṣṭaḥthe sixth
ṣaṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṣṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tubut
tu:
Sambandha-bodhaka (contrast/सम्बन्ध-प्रबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, adversative/contrast particle (निपात)
sumanāSumanā (name)
sumanā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsumanā (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper name (mountain)
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa (naming marker/विशेषणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya, naming particle
saptamaḥthe seventh
saptamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
ṛṣabhaḥṚṣabha (name)
ṛṣabhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣabha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper name (mountain)
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present/लट्), Karmaṇi prayoga (Passive/कर्मणि), Prathama puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Ekavacana (Singular/एकवचन)