Shloka 72
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
रुद्रकान्तमिति ख्यातं निर्मितं तद्भवेन तु / अन्ये चाप्यत्र विख्याताः पद्मामीनद्विजाकुलाः
Transliteration
rudrakāntamiti khyātaṃ nirmitaṃ tadbhavena tu / anye cāpyatra vikhyātāḥ padmāmīnadvijākulāḥ
Translation
وہ سرور ‘رُدرکانت’ کے نام سے مشہور ہے، جو اسی کے سببِ پیدائش سے بنایا گیا۔ یہاں اور بھی معروف سرور ہیں جو کنولوں، مچھلیوں اور پرندوں سے بھرے ہیں۔
Word by Word
रुद्रकान्तम्Rudrakānta (name)
रुद्रकान्तम्:
कर्ता (Karta/Subject-complement)
TypeNoun
Rootरुद्र + कान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य कान्तम्)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/इत्यर्थक निपात (quotative)
ख्यातम्known/called
ख्यातम्:
क्रिया (Predicative state)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (is known as)
निर्मितम्created
निर्मितम्:
क्रिया (Predicative state)
TypeAdjective
Rootनिर्-मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (was) made/created
तद्भवेनby him/that being (born of it)
तद्भवेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् + भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य भवेन = by that being/one born thereof)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrast/emphasis)
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (also/even)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (locative adverb)
विख्याताःwell-known
विख्याताः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying अन्ये)
पद्मामीनद्विजाकुलाःcrowded with lotuses, fish, and birds
पद्मामीनद्विजाकुलाः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootपद्म + मीन + द्विज + आकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहु-तत्पुरुष (filled with lotuses, fish, birds)