Shloka 3
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
मदं नाम्ना कुमुद्वत्त्त्सरस्तूदधिसन्निभम् / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति नदी मन्दाकिनी शुभा
Transliteration
madaṃ nāmnā kumudvatttsarastūdadhisannibham / tasmāddivyātprabhavati nadī mandākinī śubhā
Translation
‘مَد’ نام کا کنولوں سے بھرا ہوا سرور سمندر کے مانند دکھائی دیتا ہے؛ اسی دیویہ سر سے مبارک مَنداکِنی ندی جنم لیتی ہے۔
Word by Word
मदम्Mada (name)
मदम्:
समानााधिकरण/नाम (Appositive name)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सरसः नाम
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण-भावे 'by name'
कुमुद्वत्lotus-filled
कुमुद्वत्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootकुमुद्वत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (possessing lotuses)
सरःa lake
सरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक
उदधि-सन्निभम्resembling the ocean
उदधि-सन्निभम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउदधि (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः/उपमान-सम्बन्धः: 'उदधिना सन्निभम्' (like the ocean)
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम
दिव्यात्divine
दिव्यात्:
अपादान (Source qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; विशेषण (तस्मात् इत्यस्य)
प्रभवतिarises; originates
प्रभवति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नदीriver
नदी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मन्दाकिनीMandākinī
मन्दाकिनी:
समानााधिकरण/नाम (Appositive name)
TypeNoun
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शुभाauspicious; pure
शुभा:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; गुणवाचक