Shloka 15
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
तस्य पादे कलः पुण्यं मानसं सिद्धसेवितम् / तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता
Transliteration
tasya pāde kalaḥ puṇyaṃ mānasaṃ siddhasevitam / tasmātprabhavete puṇyā sarayūrlokaviśrutā
Translation
اس کے قدموں کے پاس ‘کَل’ نام کا مقدّس مانس سرور ہے جس کی خدمت سِدھ کرتے ہیں؛ اسی سے دنیا میں مشہور پاکیزہ سرَیُو ندی نکلتی ہے۔
Word by Word
तस्यof that (mountain)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सम्बन्ध
पादेat the foot
पादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन
कलःKal(a) (name of a lake/place)
कलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुण्यम्holy, meritorious
पुण्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मानसम्)
मानसम्Mānasa (lake)
मानसम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (सरः/ह्रदः)
सिद्धसेवितम्frequented by siddhas
सिद्धसेवितम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसिद्ध-सेवित (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (सिद्धैः सेवितम्)
तस्मात्from that (lake/place)
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, पञ्चमी-विभक्ति (ablative), एकवचन
प्रभवतेarises, originates
प्रभवते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√भू (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुण्याholy
पुण्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सरयूः)
सरयूःthe Sarayū river
सरयूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरयू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोकविश्रुताrenowned in the world
लोकविश्रुता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलोक-विश्रुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (लोके विश्रुता)