Shloka 5
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः / तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्
Transliteration
varṣe kiṃpuruṣe puṇye vṛkṣo madhuvahaḥ śubhaḥ / tasya kiṃpuruṣāḥ sarve 'piban hi rasamuttamam
Translation
پُنیہ کِمپورُش ورش میں ‘مدھووہ’ نام کا ایک مبارک درخت ہے۔ وہاں کے سب کِمپورُش اس کا بہترین رس پیتے ہیں۔
Word by Word
varṣein the varṣa (land)
varṣe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
kiṃpuruṣein Kiṃpuruṣa
kiṃpuruṣe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkiṃpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; apposition to varṣe
puṇyeholy, meritorious
puṇye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; qualifying varṣe
vṛkṣaḥa tree
vṛkṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
madhu-vahaḥbearing honey
madhu-vahaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhu + vaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘honey-bearing’ qualifying vṛkṣaḥ
śubhaḥauspicious, beautiful
śubhaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying vṛkṣaḥ
tasyaof that (land/tree)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन; genitive of relation
kiṃpuruṣāḥthe Kiṃpuruṣas (people)
kiṃpuruṣāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiṃpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sarveall
sarve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying kiṃpuruṣāḥ
apibandrank
apiban:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√pā (पा धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; parasmaipada
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic/causal particle
rasamjuice, essence
rasam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
uttamamexcellent, best
uttamam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying rasam