Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam

Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta

मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः / तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते

meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā jambūmūlaṃ viśatyadhaḥ / taṃ pibanti sadā tdṛṣṭā jaṃbūrasamilāvṛte

وہ ندی مَیرو کی پرَدَکشِنا کر کے جمبو کے جڑ میں نیچے داخل ہوتی ہے؛ اور اِلاوِرت کے رہنے والے اسے ہمیشہ پیتے ہیں۔

merumMeru (mountain)
merum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmeru (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
pradakṣiṇamclockwise, in circumambulation
pradakṣiṇam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootpradakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘clockwise/around’)
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्यय (indeclinable)
jambū-mūlamthe root/base of the jambu (tree)
jambū-mūlam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjambū (प्रातिपदिक) + mūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
viśatienters
viśati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootviś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
adhaḥdownwards, below
adhaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootadhaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
tamthat (juice/river)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
pibantidrink
pibanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
sadāalways
sadā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
tad-dṛṣṭāḥthose who have seen it
tad-dṛṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + dṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); ‘तं दृष्टवन्तः’ (those who have seen that)
jambū-rasa-milā-vṛtein/within the region enclosed by the jambu-juice mixture (reading uncertain)
jambū-rasa-milā-vṛte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootjambū (प्रातिपदिक) + rasa (प्रातिपदिक) + milā (प्रातिपदिक) + vṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग? (context suggests locative singular), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); पाठभेद/दुष्पाठ सम्भव (corrupt/variant reading)