Shloka 27
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् / तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा प्रसर्प्पति
Transliteration
patamānāni tānyurvyāṃ kurvanti vipulaṃ svanam / tasyā jambvāḥ phalaraso nadī bhūtvā prasarppati
Translation
وہ پھل جب زمین پر گرتے ہیں تو بڑا بھاری شور کرتے ہیں؛ اور اس جمبو کا پھلوں کا رس ندی بن کر بہہ نکلتا ہے۔
Word by Word
patamānānifalling
patamānāni:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpat (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (Present Participle/शतृ), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), बहुवचन (Plural)
tānithose (fruits)
tāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), बहुवचन (Plural)
urvyāmon the earth/ground
urvyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rooturvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
kurvantimake, produce
kurvanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
vipulamgreat, loud
vipulam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
svanamsound, noise
svanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvana (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
tasyāḥof it/of that (tree)
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
jambvāḥof the jambu (tree)
jambvāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjambū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
phala-rasaḥthe juice of the fruit
phala-rasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक) + rasa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
nadīa river
nadī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnadī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्यय (indeclinable)
prasarppatispreads, flows forth
prasarppati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-sṛp (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)