Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः

इतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यश्चान्तश्च गम्यते / न खल्वन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्म विधीयते

itaḥ svargaśca mokṣaśca madhyaścāntaśca gamyate / na khalvanyatra martyānāṃ bhūmau karma vidhīyate

یہیں سے سُوَرگ اور موکش، نیز درمیانی اور آخری (اعلیٰ) منزلیں حاصل ہوتی ہیں؛ کیونکہ دوسری کسی زمین پر فانی انسانوں کے لیے کرم کا विधान نہیں۔

इतःfrom here/from this (land)
इतः:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय (ablatival adverb: from here/from this)
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मध्यःthe middle (state/goal)
मध्यः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अन्तःthe end (final goal)
अन्तः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
गम्यतेis attained/reached
गम्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
खलुindeed
खलु:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिश्चय/प्रत्ययार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: elsewhere)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; genitive
भूमौon earth
भूमौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative
कर्म(ritual) action
कर्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
विधीयतेis enjoined/ordained
विधीयते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग; उपसर्ग: वि-; धातु-रूप: विधीयते