Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः

तेषां संव्यवहारो ऽत्र वर्त्तते वै परस्परम् / धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु

teṣāṃ saṃvyavahāro 'tra varttate vai parasparam / dharmārthakāmasaṃyukto varṇānāṃ tu svakarmasu

یہاں ان کا باہمی لین دین اور برتاؤ جاری رہتا ہے۔ ورنوں کے اپنے اپنے کاموں میں یہ نظامِ عمل دھرم، ارتھ اور کام سے وابستہ ہے۔

teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
saṃ-vyavahāraḥmutual dealings/transactions
saṃ-vyavahāraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvyavahāra (प्रातिपदिक) with saṃ- (prefixal intensifier)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
varttateexists/goes on
varttate:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vṛt (वृत् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
parasparammutually
parasparam:
Sambandha (सम्बन्ध/Reciprocal)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक used adverbially)
Formअव्ययवत् प्रयोग; क्रियाविशेषण (reciprocal adverb)
dharma-artha-kāma-saṃyuktaḥconnected with dharma, artha, and kāma
dharma-artha-kāma-saṃyuktaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootdharma (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + saṃyukta (कृदन्त; √yuj 'to join' with सम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त 'saṃyukta' (joined) used adjectivally; तत्पुरुष-समास (joined with dharma, artha, kāma)
varṇānāmof the social classes (varṇas)
varṇānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
sva-karmasuin their own duties
sva-karmasu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Domain)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (svaṃ karma = one's own duties)