Shloka 40
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः / आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः
Transliteration
tasya pratīcyāṃ vijñeyaḥ parvato gandhamādanaḥ / āyāmato 'tha vistārānmālyavā nitiviśrutaḥ
Translation
اس کے مغرب میں گندھمادن پہاڑ جاننا چاہیے؛ اور طول و عرض کے سبب وہ ‘مالیَوان’ کے نام سے نہایت مشہور ہے۔
Word by Word
तस्यof that (region/it)
तस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-समर्थ (pronoun)
प्रतीच्याम्in the west
प्रतीच्याम्:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन (Singular)
विज्ञेयःto be known; should be understood
विज्ञेयः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवि + ज्ञा (धातु) → विज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक, भाव्य/gerundive)
Formकृदन्त (Gerundive/तव्यत्-अर्थ), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
पर्वतःmountain
पर्वतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
गन्धमादनः(the mountain) Gandhamādana
गन्धमादनः:
सम्बोधन/विशेष्य-नाम (Apposition to पर्वतः)
TypeNoun
Rootगन्ध + मादन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative; 'गन्धं मादयति/मादयन्' इति नाम), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आयामतःin (terms of) length
आयामतः:
अपादान (Apadana/Source; 'in length, as to')
TypeNoun
Rootआयाम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/तसिल्-अर्थ), एकवचन (Singular)
अथthen; and
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle/conjunctive)
विस्तारात्in (terms of) breadth/extent
विस्तारात्:
अपादान (Apadana/Reference; 'as to breadth')
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन (Singular)
माल्यवान्Mālyavān (name of a mountain)
माल्यवान्:
कर्ता (Karta/Subject; understood 'पर्वतः')
TypeNoun
Rootमाल्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
निति-विश्रुतःrenowned; widely famed
निति-विश्रुतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier of माल्यवान्)
TypeAdjective
Rootनिति + विश्रुत (प्रातिपदिक; कृदन्त from वि+श्रु)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'नित्या/नितिशः विश्रुतः'—well-known), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन