Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description

पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः

pītaśca dakṣiṇenāsau tena vaiśyatvamiṣyate / bhṛṅgapatranibhaścāpi paścimena samācitaḥ

جو جنوب کی سمت زرد رنگ ہو، اس سے ویشیہ پن مانا جاتا ہے؛ اور جو مغرب کی سمت واقع ہو، وہ بھِرنگ پتر کے مانند رنگ والا کہا گیا ہے۔

pītaḥyellow; tawny
pītaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootpīta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pā/पा ‘to drink’ + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
dakṣiṇenaby the southern (side/direction)
dakṣiṇena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु-प्रयोग
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasau (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
tenathereby; by that
tena:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतु/कारणार्थे
vaiśyatvamthe state of being a Vaiśya
vaiśyatvam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvaiśyatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक (state/condition)
iṣyateis held/considered
iṣyate:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘is considered/accepted’
bhṛṅga-patra-nibhaḥresembling a bee’s wing/leaf
bhṛṅga-patra-nibhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootbhṛṅga (प्रातिपदिक) + patra (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (bhṛṅgasya patram iva—‘like a bee’s wing/leaf’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक अव्यय (also/even)
paścimenaby the western (side/direction)
paścimena:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु-प्रयोग
samācitaḥwell-filled/covered
samācitaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsam-√ci (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘well-collected/filled/covered’