Shloka 66
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
प्रतिहर्तेति विख्यातो जज्ञे तस्यापि धीमतः / उन्नेता प्रतिहर्तुस्तु भूमा तस्य सुतः स्मृतः
Transliteration
pratiharteti vikhyāto jajñe tasyāpi dhīmataḥ / unnetā pratihartustu bhūmā tasya sutaḥ smṛtaḥ
Translation
اس دانا کے ہاں ‘پرتیہرتا’ کے نام سے مشہور بیٹا پیدا ہوا۔ پرت یہرتا کا بیٹا ‘اُنّیتا’ اور اُنّیتا کا بیٹا ‘بھُوما’ کہلاتا ہے۔
Word by Word
प्रतिहर्ता-इति“Pratihartā” (so called)
प्रतिहर्ता-इति:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootप्रतिहर्तृ (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘इति’ इत्यनेन नामनिर्देशः (quotative)
विख्यातःrenowned/known as
विख्यातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (also)
धीमतःof the wise/intelligent (one)
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive qualifier (‘of the wise’)
उन्नेताUnnetā (name)/leader
उन्नेता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद् + नी (धातु) → उन्नेतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agent noun
प्रतिहर्तुःof Pratihartā
प्रतिहर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रतिहर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक अव्यय (but/indeed)
भूमाBhūmā
भूमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमान्/भूमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate (‘is said/remembered as’)