Shloka 54
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
इत्येतौः सप्तभिः कृत्स्ना सप्तद्वीपा निवे शिताः / प्रियव्रतस्य पुत्रैस्तैः पौतैः स्वायंभुवस्य च
Transliteration
ityetauḥ saptabhiḥ kṛtsnā saptadvīpā nive śitāḥ / priyavratasya putraistaiḥ pautaiḥ svāyaṃbhuvasya ca
Translation
یوں پریہ ورت کے اُن سات بیٹوں—جو سوایمبھُو منو کے پوتے بھی تھے—کے ذریعے پورے ساتوں دیپوں میں آبادکاری و نظام قائم ہوا۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक
एताभिःby these
एताभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण (instrumental)
सप्तभिःby seven
सप्तभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; संख्याविशेषण
कृत्स्नाःentire
कृत्स्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण
सप्तद्वीपाःthe seven continents/islands
सप्तद्वीपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; द्विगुसमासः ‘सप्त द्वीपाः’
निवेशिताःwere settled/established
निवेशिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootनि + विश् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
Formणिजन्त-धातोः भूतकर्मणि कृदन्त (causative PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘were settled/established’
प्रियव्रतस्यof Priyavrata
प्रियव्रतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रियव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध; समासः प्रिय + व्रत (कर्मधारय)
पुत्रैःby (his) sons
पुत्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण/कर्तृ-निर्देश
तैःby those
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; निर्देश
पौतैःby grandsons
पौतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण/सहकर्ता
स्वायंभुवस्यof Svāyambhuva (Manu)
स्वायंभुवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)