Shloka 3
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
महर्षिसर्गः संक्रान्तो वंशं स्वायंभुवस्य तु / विस्तरेणानुपूर्व्या च कीर्त्य मानं निबोधत
Transliteration
maharṣisargaḥ saṃkrānto vaṃśaṃ svāyaṃbhuvasya tu / vistareṇānupūrvyā ca kīrtya mānaṃ nibodhata
Translation
مہارشیوں کی سृष्टि آگے بڑھ چکی ہے؛ اب سوایمبھوو منو کے وंश کا بیان تفصیل اور ترتیب سے کیرتن کے ساتھ سنو اور سمجھو۔
Word by Word
महर्षिसर्गःthe creation/section of great sages
महर्षिसर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक) + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc., nom., sg.)
संक्रान्तःhas passed/transitioned
संक्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंक्रान्त (प्रातिपदिक; सम् + क्रम् (धातु) + क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (past passive participle used adjectivally, nom. sg. masc.)
वंशम्lineage
वंशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masc., acc., sg.)
स्वायंभुवस्यof Svāyambhuva (Manu)
स्वायंभुवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (masc., gen., sg.)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन रूपेण अव्ययीभाव (instrumental used adverbially); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instr. sg. used as adverb)
अनुपूर्व्याin proper sequence
अनुपूर्व्या:
Prakara (प्रकार)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (fem., instr., sg.); क्रम-भावे (in due order)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक निपात (conjunction)
कीर्तयrecite/praise
कीर्तय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन (imperative, 2nd sg.)
मानम्measure/extent (account)
मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut., acc., sg.)
निबोधतunderstand/know
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, मध्यम-पुरुष, बहुवचन (imperative, 2nd pl.)