Shloka 24
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
कुशलस्य तु देशो ऽभूत कौशलो नाम विश्रुतः / देशो मनोनुगस्यापि मानोनुगे इते स्मृतः
Transliteration
kuśalasya tu deśo 'bhūta kauśalo nāma viśrutaḥ / deśo manonugasyāpi mānonuge ite smṛtaḥ
Translation
کُشَل کا دیس ‘کَوشَل’ کے نام سے مشہور ہوا؛ اور منونُگ کا دیس بھی ‘مانونُگ’ کہلا کر یاد کیا جاتا ہے۔
Word by Word
कुशलस्यof Kuśala
कुशलस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; अवधारण/विरोध
देशःthe country/region
देशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
अभूतbecame/was
अभूत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘became/was’
कौशलःKauśala
कौशलः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण/नाम)
TypeNoun
Rootकौशल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देश-नाम
नामby name
नाम:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formनाम-शब्दः निपातरूपेण; ‘called/named’ इत्यर्थे
विश्रुतःwell-known
विश्रुतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + श्रु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle) ‘विश्रुत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘well-known’
देशःthe country/region
देशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
मनोनुगस्यof Manonuga
मनोनुगस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमनस् + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (मनसः अनुगः)
अपिalso
अपि:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
मानोनुगेin/at (the place called) Mānonuga
मानोनुगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानोनुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सम्भाव्य; अधिकरणे सप्तमी एकवचन (locative sg) ‘मानोनुगे’; समासः तत्पुरुषः (मानसः अनुगः)
इतिthus
इति:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निरूपणार्थक-अव्यय (quotative)
स्मृतःis remembered/known as
स्मृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle) ‘स्मृत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is remembered/called’